Arquivos diarios: 03/03/2022

RORTY (A FILOSOFIA E O ESPELHO DA NATUREZA)

O resultado inspirado por esta combinaçón de Wittgenstein, Heidegger e Dewey foi o primeiro libro de Rorty, “A Filosofia e o Espelho da Natureza (1979), unha crónica sobre algunhas falsas imaxes a que a filosofia contemporânea continuava presa. A imaxe escolhida por Rorty foi a de unha representaçón exacta das cousas, um espelho que reflecte a realidade tal como ela é; para a desmontar fundiu unha abordagem retrospectiva com unha crónica de actualidade, ou sexa, remontou a Descartes e a Kant ao mesmo tempo que tentou colocar-se a par de Sellars, que atacou o mito do dado, e de Quine, que descobriu dous dogmas do empirismo, mas também de Donald Davidson, que em 1974 tinha questionado um terceiro dogma do empirismo que talvez até o próprio Quine tivesse respeitado: a distinçón entre esquema e conteúdo. Tal como noutras ocasións, no elenco da sua crónica também incluía filósofos que pareciam estar entre dous mundos, como Hilary Putnam, unha figura que foi adoptando um vocabulário pragmatista semelhante (embora non totalmente compatíbel) com o de Rorty. O obxectivo do libro era duplo, pois na realidade, Rorty non só incentivava a substituir a imaxe do conhecimento como unha representaçón fiel da realida de por outras imaxes diferentes, como tendia a abandonar a ideia do conhecimento como algo sobre o qual a filosofia tivesse algo a dizer. Para a primeira, investigava a orixem da concepçón da mente como um espelho e o surximento da teoria do conhecimento como unha disciplina que estuda e certifica a pureza e precisón do espelho. E a seguir, avançava para explicar porque é que mesmo substituindo o estudo das ideias pelo estudo da “linguaxem”, as metáforas especulares ou outras equivalentes perduravam na mentalidade filosófica. Nas duas primeiras partes do libro, Rorty questionava teorias sobre o problema mente-corpo e controvérsias sobre a natureza da verdade e o significado, e apostava em algunhas abordaxens que pareciam mais úteis para se desfazer dessas imaxens; mas, na terceira parte do libro, veio à tona algo muito mais provocador, unha alegaçón contra a própria ideia de investigaçón.

RAMÓN DEL CASTILLO

POETAS DA TERRA (ALFONSO PEXEGUEIRO GONZÁLEZ)

Nasceu na aldeia de Angoares, no bairro do Cabalón, o 19 de Abril de 1948, no seio dunha família de populares. Os seus primeiros quinze anos, discorrem nas rivas do rio Tea, baixo severas condiçóns de vida, tanto no que diz respeito às necessidades económicas, como no indixente ambiente sociocultural, fruto do ríxido control exercido na vila polas forças políticas. Estas condicionantes conformam a dependência das clases populares, especialmente o campesinado, conformará o nó desse território poético que é Seraogna: “Seraogna,/ brazos de nulher mouca / que abrancas / terras de silencio”. Este mesmo território orixinário aínda o habería de recuperar o autor em obras posteriores, se bem baixo claves míticas menos referênciais, como a infância, a mulher, o rio ou as ilhas. Até aos dous anos, viveu na casa dos avôs maternos, labregos âmbos, passando logo a viver com os seus páis (Alfonso, de profissón zapateiro e Herminia, empregada dunha alfaiataría) para o bairro da Castinheira, adxunto ao casco hurbano de Pontareas. Alí passou toda a infância, segundo as suas palabras “xogando na rúa e percorrendo os caminhos e as veigas de Angoares e dos seus arredores”. Vencelhados coas suas vivências, habería que reconhecer muitos dos motivos e símbolos da obra de Pexegueiro, desde os animais como as curuxas, que aninhabam num coberto da casa dos avôs e que, presentes em “Seraogna”, cobram unha importância connoctativa maior em “Desatinos dun maldito”, até aos productos do campo, tais como o pán de milho e o de centeio, que a família cozía e vendía nas feiras. Ós quatro anos começa os estudos no Coléxio das Teresianas, para passar cinco anos depois ó Coléxio Santiago Apóstol, âmbos os dous pontareáns e privados. E, seríam as aulas, tinxídas na lembrança, de fortes dosses de negatividade. O único lugar no qual entra em contácto coa cultura escrípta, o que espelha a pobreza do entorno a esse respeito. Mas também a falta de qualquer outra perspectiva, que non sexam os vencelhos subordinados urdídos polos poderes fácticos, fronte aos quais, non habería de permanecer neutral.

SERAOGNA I

Ninguén pode ollar a cidade do Ceo, do Sol…

¿Quen se atreveu a dicir que a farna leva mensaxe de eternidade?

¿Quen te enganou con viño na hora de amar?

Herba, fillo da gavela e do arado,

¡como che mentiron ano tras ano!

Déronche imaxes, máis carros de silencio e sorrisos de nenas brancas.

Déronche o marelo polo verde

E fóronche cantando con viola dunha corda o Réquiem e a Eternidade

(Brancas naves de cristal nos teus eidos) ¡falso! ¡falso!

Enganáronte; ó preguntar polo pan déronche refugallos de anxo

Enganáronte cando descalzo ías á procura das túas zocas…

Enganáronte xa ó nacer, lúa vella, sempre nova, eterna,

a túa eternidade está nos teus brazos, no teu cerebro

que tronzaron con rorrós de igrexa e mantelas falsas

Non che pregunto pola túa vida

porque xa sei que vives no máis fondo da noite

Non che pregunto polos teus fillos

porque xa sei que loitas, esperto o día,

por arrincalos da neve sucia

e facer que os seus soños sexan carne ceibe

nesta terra de tempo que nos rouban os traficantes do trabalho…

Non chores, mulher de suco; eu sei que dos teus ollos abrota o bronce

que haberá de forxar, co lume dos homes,

ese Himno á Liberdade e ó Traballo.

Muller de fábula, raiola, irmá do trono, achégome ó teu camiño

e bebo das túas mans

o sangue que me ergue e me fai redemuiña de loita.

¡Enruga e cárcere, polo bronce do teu pranto!

ALFONSO PEXEGUEIRO GONZÁLEZ