
De Xenófanes falou-se até aquí como companheiro de Parménides e Empédocles. De feito, é um escritor que em muitos aspectos pertence a unha clásse própria. Algunhas das afirmaçóns e as opinións que lhe som atribuídas tinham unha influência inequívoca dos filósofos milésios e están asociádas à ilustraçón jónica. Mas Xenófanes também escrebeu elexías que fán comentários sociais e morais à maneira de Solón e Teognis. Foi o inventor dos “silloi”, versos satíricos, e xerou, adoptado mais tarde por Timón de Fliunte, e as suas actividades no Sul de Italia e Sicilia, onde passou grande parte do final da sua vida, déron lugar à tradiçón de que foi o iniciador do movimento eleático em filosofía. Non resulta surprehendente que unha personáxe tán polifacética tenha dado pé a unha multitude de opinións diferentes por parte dos críticos modernos e a erros sobre ele que podem rastrear-se até à Antiguidade. Aristóteles, seguindo a Platón, intentou fazer de Xenófanes o proxenitor do monismo eleático, e restou-lhe importância. Teofrasto non consideraba que as suas ideias foram obxecto da filosofía natural, e a vezes é interpretado erróneamente um comentário de Dióxenes Laercio, para afirmar que Xenófanes foi um rapsoda que daba recitaçóns públicas da obra de Homero. A maioria das dificuldades desaparecem unha vez que se reconhece que vivéu num tempo em que non había fronteiras sólidas entre a poesía e a filosofía. A especulaçón teolóxica e cosmolóxica non foi unha invençón dos “filósofos”: xá aparece em Hesíodo e há rastros dela incluso em Alcmán. A obra que se conserva de Xenófanes es demasiado fragmentária como para permitir unha xeneralizaçón sobre o propósito e os métodos do conxunto da sua poesía. Como outros poetas, tomou um dos seus temas nas festas sociais e o comportamento com relaçón ao vinho. Ión de Quíos; Anacreonte: o seu poema mais longo, combina a descripçón vivida e cheia de encanto dos preparativos para unha festa com regras para anfitrión e convidado, incluída unha proclama sobre afirmaçóns falsas e inmorais sobre os deuses. A crítica aos valores em uso aparece mais destacadamente noutra elexía, onde as recompensas acordadas aos atletas olímpicos victoriosos contrastan com o reconhecimento que ele, Xenófanes, merece pola sua arte e os seus benefícios à cidade. Em seis acres versos condena os gostos luxosos das xentes de Colofón antes de ser conquistadas polos lídios, e as suas elexías também albergan anécdotas pessoais e autobiografía.
P. E. EASTERLING Y B. M. W. KNOX (EDS.)














