
Mentras que a poesía do século XIV está representada pola exuberante personalidade de Juan Ruiz (xenialmente espontânea e popular, polifacéptico e anárquico), a prosa conta com dous escritores de primeiro rango (Don Juan Manuel e o Canciller Pero López de Ayala) representantes de unha nova aristocrácia letrada e cortesán, que neste século começa a substituir à nobreza, rude e rural, das épocas precedentes. Inícia-se com eles a série de escritores que xuntan as armas e as letras, e que nas duas centurias imediatas hán de encarnar o ideal de totalidade do home do Resurximento. Pertencentes às clásses mais altas, nem Don Juan Manuel nem o Canciller tenhem o carácter desenvolto e popular que distinguía ao Arcipreste. Cultivam, polo contrário, unha literatura doutrinal, de aspecto grave e moralizador, como corresponde ao ideal de goberno e direcçón da classe superior à qual pertencen. O Canciller López de Ayala é à vez o mais importante cultivador da poesía durante a sua xeraçón (segunda metade do século XIV), e se como prossista non alcança a Don Juan Manuel e queda muito atrás como poeta em comparaçón com a xenial personalidade do Arcipreste, oferta polo conxunto da sua obra um especial valor, no qual importa tanto a sua significaçón humana como o carácter da sua obra.
JUAN LUIS ALBORG