BERISTÁIN Y SOUZA, José Mariano (Puebla, 1756 – 1817). Estudou filosofia e foi ordenado sacerdote em Mêxico. Passou para Espanha como protexido do bispo de Puebla Francisco Fabián y Fuero, que passou a ocupar o arzobispado de Valencia. Beristáin foi graduado doutor em teoloxía e, rexente de academias de filosofía ademais de catedráctico de Teoloxía em Valladolid. Regresou a Mêxico como canónigo da Catedral Metropolitana. Fogoso orador, escrebeu e publicou dozenas de sermóns em contra da guerra da Independência, mas que é especialmente recordado pola magna “Biblioteca hispanoamericana septentrional ou Catálogo y noticia de los literatos que o nacidos, o educados en la América septentrional española, han dado a luz algún escrito, o lo han dejado preparado para la prensa”, obra que o ocupou vinte anos e que foi publicada em três volûmes em 1816,1819 e 1821 e tivo várias reediçóns. Como empressa bibliográfica supera as de Eguiara e Eguren e Sempere e Guarinos, ainda que a miúdo falham certos dactos e o estilo resulta desigual.
BERGUEDÀ, Guillem de ( c.1140-1194). Poeta catalán que escrebeu em provençal. Herdou dos seus pais -segundo afirma- cinco importântes castelos. Foi amigo de Bertran de Born e de Ricardo Corazón de León. Ao parecer matou à traiçón a Ramon Folc de Cardona em 1175. Compuxo excelentes “sirventés” em contra dos seus enemigos, alabando os seus amigos e xactândo-se de que todas as damas se apaixonabam por el. O seu melhor poema é um “planh” (pranto ou elexía) na honra de Ponç de Mataplana, valente cabaleiro a quem pouco antes tinha insultado noutro poema, quase com a mesma vehemência com que no pranto chora a sua morte.
BERGAMÍN, José (Madrid, 1897 – 1983). Poeta, ensaista e crítico literário. A sua melhor contribuiçón ao desenvolvimento do âmbiente intelectual espanhol foi a publicaçón da revista “católica y republicana”, “Cruz y Raya” (1933-1936), da qual se fixo unha “Antología de Cruz y Raya” (1947). Publicou coleccóns de ensaios e aforismos, “El cohete y la estrella” (1922), que fai recordar a Pascal e a Gómez de la Serna; “Tres escenas en ángulo recto” (1923), “Caracteres” (Málaga, 1926), el libro de aforismos “El arte de Birlibirloque” (1930), “Mangas y capirotes” (1933), “La cabeza a pájaros” (1934), “Disparadero español” (1936-1940, três volûmes), “Detrás de la cruz” e “El pozo de la angustia” (publicadas em México em 1941, xá no exílio). “La voz apagada” e “El pasajero” (México, 1943), “La muerte burlada” (México, 1945), “Melusina y el espejo” (Montevideo, 1954), “Medea la encantadora” e “Fronteras infernales de la poesía” (Montevideo, 1954), “La corteza de la letra” (Buenos Aires, 1958), “Lázaro, don Juan y Segismundo” (1959), “Al volver” (Barcelona, 1962), “Beltenebros y otros ensayos sobre literatura española” (Barcelona, 1973), dous ensaios relixiosos, “El clavo ardiendo” (Barcelona, 1974, publicado previamente em françês como “Le clou brûlant”, París, 1972) e “La importancia del demonio y otras cosas sin importancia” (1974), “Velado desvelo” (1978) e “Calderón y cierra España” (1979). A posiçón de Bergamín como católico progressista, está perto da de Jacques Maritain. Ataca à razón como a pior enemiga da verdade. Bergamín tivo unha importânte actividade durante a guerra civil espanhola como promotor do Congreso de Intelectuales Antifascistas. Foi presidente da Alianza de Intelectuales e, xá no seu êxilo de Mêxico, foi xefe da Junta de Cultura Española e fundador da importânte revista “España Peregrina”, na qual colaborarom intelectuais da América Hispâna, espanhois de fala castelán e catalana e europeios. Fundou em Mêxico a “Editorial Séneca”, unha das mais exquisitas tanto em tipografía como em títulos publicados. Durante anos viveu fora de Espanha e logo entre Espanha e França. O seu estilo é difícil, brilhante sempre, lúcido e rápido, orixinal e metafórico. Polos anos sessenta começárom-se a editar as suas obras.