JACQUES DERRIDA (DESCONSTRUÇÓN)

Costuma dizer-se que a partir de “Glas” a sua obra torna-se mais literária, por vezes explicitamente autobiográfica. O certo é que a partir de entón sucede unha inflexón notábel, em grande parte debido precisamente à recepçón da sua obra. O leque dos seus leitores é muito alargado, universitários de países muito diferentes, mas também literatos e críticos, artistas ou arquitectos. Em consequência, sucedem-se os convites para participar em sessóns de trabalho de âmbitos, em princípio afastados da filosofia, mas interessados em ouvir o que a desconstruçón pode fazer com este ou aquele problema que lhes diz respeito. Por outro lado, para Derrida, pensar que a sua reflexón pode ter utilidade num contexto em princípio tán afastado, transforma o convite em algo semelhante a um desafio. A primeira pergunta é enton: para que pode contribuir a desconstruçón neste contexto? De que modo axuda a remover as oposiçóns e as hierarquias que bloqueiam, que atrapalham o problema que se coloca? Sexa para dar resposta à situaçón histórico-política, ou de compromissos culturais, académicos ou editoriais, ao longo de toda a carreira as suas intervençóns iriam entrecruzar-se intimamente com a dinâmica da sua própria obra. Na maioria dos casos, a sua participaçón consistirá em proceder à descontruçón de um ou vários textos que contenham apreciaçóns relevantes sobre o tema comprometido: um trabalho delicado, carregado de matizes, de ir mostrando a base instábel sobre a qual assentam os antagonismos. E Derrida revela-se um mêstre em levantar cadências inesperadas no texto que lê, toda a dança das diferenças que permaneciam encurraladas no xogo das oposiçóns. Nas suas liçóns nos Estados Unidos, os exercícios de descontruçón que levava a cabo equipararam-se frequentemente a “performances”. Entre os textos que se seguiram a “Glas”, há três que se destacam especialmente, tanto pola grande difusón atinxida como por serem dedicados a Nietzsche (Esporas: Os Estilos de Nietzsche, 1978), a Freud (O Cartón-postal: de Sócrates a Freud e Além, 1980) e a Marx (Espectros de Marx: o Estado da Dívida, o Trabalho do Luto e a Nova Internacional, 1993), cumprindo assim a sua quota na trindade dos “filósofos da suspeita” quota que têm enfrentado igualmente, de unha maneira ou outra, todos os pensadores franceses abarcados pola “French Theory”.

MIGUEL MOREY

Deixar un comentario