.
Entra despacio e en silencio. Non perturbemos a cor das sombras
nin a música dos escasos volumes.
Xa sabes: levamos connosco o que non comprendemos.
E agora entra nesta estancia hai tantos anos cerrada
aos menceres, desprovista de calor humana e pes descalzos,
non de vívidos recordos. Imos arexar o caruncho, a poeira,
as negras moedas de cobre, os anos que pasaron.
Imos oír a voz límpida da Terra, imos amar a palabra
até que sangre purísimo silencio.
Os anos que leva cerrada aquela fiestra, precisamente aquela:
(mira como a hedra se encarama, como a acosa a figueira).
Aínda se presinte un rostro belo e pensativo apoiado no peitoril,
un rostro ás veces excesivo, fumando lentamente, uns labios
que emitían historias mentres chovía a noite moura
dos longos invernos.
Soaran nesta casa escuras guitarras de lonxanos portos,
contos de abismos e ausencias, inolvidábeis palabras de amor…
Ás veces penso que esta casa estivo solitaria no medio do bosque,
que durante séculos recibiu aos camiñantes, xente
perdida que vagaba, estranxeiros, estraviados…
Hoxe que esta casa está a carón doutras eu podería
escribir unha traxicomedia, algo que fora producto
da social humanidade…
pero eu amo demasiado este silencio.
Falar desta casa é falar tamén dunha cousa
que escribín precisamente aquí.
(De pouco serve a Historia se chove arreo e tanto, ¿non si?)
Qué ledas ou tristes cartas gardarán as chineiras, qué rostros,
qué retratos atentos ou descoidados.
Mira, vouche contar un segredo. Onte entrei aquí manseliño
e puxénme a escribir. Non é nada importante, pero foi escrito
nesta casa amarelada polo tempo. E amarelado
se tornará neste cuarto este manuscrito que non xurdirá
en libro. Quedará aquí nesta casa xunto ao forno de arxila,
xunto á zafra enferruxada, os martelos, as tenaces…
Vouche ler o texto a condición de que quede entre nós
a historia. É breve e conta esta cousa:
Chámanme Xacinto. Teño nome de flor pero son, parece, unha ra (“xa son metamorfose, xa son caos”). E digo “chámanme” e non “chámome” porque en verdade son os outros os que me nomean, os que chaman por min, os que saben cómo me chamo. É verdade que ás veces non digo, por exemplo: “agora vou ducharme“, senón que me digo a min mesmo “Xacinto, agora vai ducharte!”. Pero cando falo así é de broma e tamén porque lle oio aos outros chamárenme Xacinto. Ademáis non sei cantos anos teño. É unha vergoña non o saber, pero é verdade. As outras ras soen vivir meses, creo. Eu xa teño anos, e moitos anos, Isto non quere dicir que non me vaia un día. Quere dicir soamente que son unha excepzón en lonxevidade. !E se vos digo de onde veño non mo credes! A dicir verdade mentinvos. Se fixera ben as contas sabería a miña idade, mais ou menos. Pero, claro, xa teño tantos anos de vida que me despreocupei de toda esa historia de contar o tempo. E xa non penso niso ¿Para qué? “A vida é demasiado corta por muito que dure”. Onte o señor Edmundo Raiz recordoume a miña orixe cando colleu a Biblia e comezou a ler aquilo que se conta baixo o título de “Segunda Praga – As ras.” (Éxodo, Ex.7). Díxome que eu ainda era unha sobrevivinte daquela catástrofe. Que eu era das que me quedara no río. Eu, cando el rematou a miña historia, conteille un segredo, conteille que nese río había un pozo moi curioso, segundo me contara a ra máis vella do lugar. A certa altura do leito, subindo cara á nacente, xurdía no momento máis inesperado un precipicio non moi ancho, máis ben estreito, dunha fondura considerábel, poi non se acadaba a ver o fondo, un buraco inmenso con paredes rodeadas de espellos xusto até ao mesmo fondo onde xa só hai limo cenagoso e espíritos de ras finadas. Cada ra que caía nel non volvía (anque segundo conta a lenda algunha volveu… para contalo). As ras agora xa toman coidado pois hai unha pequena pista que lles indica o lugar: hai uns centímetros de capa especular antes de chegar á boca do pozo mesmo. Cair por el é algo incontábel. Antes de tocar fondo pasa polos espellos toda a túa vida na auga e na terra. Pasa todo en tan pouco tempo que parece que non da tempo a vela. Pero en realidade da tempo a ver a túa vida toda. As ras máis noviñas están avisadas de tal perigo, pero elas non teñen medo…
Estas liñas escribín nesta antiga estancia
visitada polo tempo e as lembranzas máis antergas,
tempo e lembranzas quizais relucentes de lareiras, quizais, meu amigo.
O Pomar 