.
Isto permitiu-nos conhecer que Graña se encontrava, em 1922 “reinando” no Alto Maranhon, Pongo de Manseriche, Rio Nieva e Santiago vivendo entre os indios Xíbaros Aguaruna e Huambisa. Que a partir dessas datas comezan a baixar com grandes balsas cargadas de ricas variedades de productos da selva a Iquitos, onde os venden, e aproveitan para encontrar-se com Cesáreo Mosquera. Com el levava como bogas (remeiros) a vários indios aos que, cortava o cabelo, passeavan em coche, levava-os ao cinema, comprava-lhe xelados, punha a rádio e curavan as feridas. “Os indios o admiravan e seguian a todas as partes (…)” Facia também de guía a diferentes expedicions, á Standar Oil, Standar California, Latín Expedition American… pola selva, tanto científicas, como comerciais em busca de petróleo. Acude em auxilio de um grupo de americanos que formavan parte de unha expedicion científica, perdida na selva, quedando sem alimentos “e tabaco”… Assim como ensina ós indios a extrair o sal das águas de um rio, salino, utilizando unha paila para obter maior quantidade do preciado sal que logo vendia a bom preço… Intervinha nas guerras entre tribus, “civilizando-os á sua maneira”. Mas talvez o episódio mais famoso, foi o resgate de um piloto das forzas aéreas peruanas que se despenhou na selva, e que Ildefonso depois de embalsamar traslada, xunto com dous hidroavions que tinham caido até Iquitos. Trás quase dous meses de peripécias, xa que tiveron que atravessar o temido Pongo de Manseriche, um rápido que tragava tudo. Logrando entrar em Iquitos depois de unha aventura sem precedentes. Alí é recibido xubilosamente, obséquiado e gratificado polas autoridades e a família do falecido, que pertencia a uma influente linhaxe peruana. Este foi um dos mais belos e interesantes relatos de aventuras, “deu fama” e algo de dinheiro a Ildefonso Graña. Tamém descubrimos que um dos aeroportos mais importântes do Perú, leva o nome do piloto rescatado por Graña.
maximino fernandez sendín
Publicado en Uncategorized
.
Serei de riba de Chan.
Riba de Chan é a miña Patria.
Riba de Chan queda xalundes.
Podo recordar
o retrato dunha clepsidra
cruzada por unha gran nube de neblina,
bruxas e barcos imponentes que se acercan
(orgullosos, serios, tenros, moi lentos).
Un varredor que fala de Tarot, de runas,
números e grafoloxía.
O Nilo entrou en min: cada vez flui máis lonxe.
Compenso a súa ausencia figurando o cero
e o tres coa man esquerda,
coa man direita
figuro o seis e o nove.
Con ambas as dúas mans simbolizo
o número oito.
Pouso as gafas.
Acaricio uns anteollos.
Unha figa e un arrouto
reprimido poñen a camiñar un gato.
Hai poetas que non existen
porque parecen perfeitos.
Outros coexisten
porque son emigrantes
do tempo.
Vivo a fins de Xaneiro
e ando un mes atrasado.
Puidera estar once meses adiantado,
estar a tumbar dous paxaros dun só tiro.
Teño que rematar este poema
e vou á cociña. Corto a primeira
fatía de Bolo Rei e tócame a faba,
corto a segunda e tócame o “brinde” (un brinco).
Eu son de Riba de Chan.
FRANCISCO CANDEIRA
Publicado en Uncategorized
.
Cesáreo Mosquera, mentras Graña lhe dicta, escreve para o capitán Iglesias Brage numerosa informacion que ambos consideran pode resultar de interese para a futura expedicion. Tamém envian mostras de prantas, animais, frutos diversos, petróleo… para seren analizados, assim como cartas que por sí mesmas son valiosos documentos sobre os conhecimentos de unha cultura milenária narrada pelos indios Xíbaros que acompanhavan a Graña cada vez que baixava a Iquitos para vender mercadorias, e aos que entrevistava Mosquera e, é nestas interesantes e curiosas “entrevistas”, quando desvelan o seu conhecimento do mundo. Toda esta documentacion, mostra, fotografias… enviadas ao capitán Brage a Madrid onde estava a sede da expedicion. É aquí onde acude e entra em xogo o famoso xornalista e escritor Víctor de la Serna, que se convertirá num entusiasta defensor da “Expedicion Iglesias ó Amazonas” e através de diferentes artígos na prensa e revistas dá a conhecer a organizacion… durante mais de cinco anos. Mas nunca chegou a realizar-se, principalmente debido a esses personaxens que quase sempre aparecem em todo proxecto “que non fan nem deixam facer” ainda que outros autores culpan o começo da Guerra Civil. Graças á documentacion, mais de cinquenta cartas e documentos e vintinove fotografías que san á luz por primeira vez e ós trabalhos de campo realizados na sua aldeia natal, família, vecinhos… Conseguimos dar veracidade ó que parecia unha lenda pois de non contar com estes testemunhos escritos, muito do que aquí relatamos poderia entrar no xénero do incrível. Estas son algunhas das xestas deste insigne aventureiro que foi Ildefonso Graña Cortizo “que podia movilizar a cinco mil indios”, e que bem merece figurar nos anais da história como um valente explorador dos segredos da selva amazónica e, ademais, logrou o que nunca antes puido conseguir um home branco, viver e “reinar” entre os indómitos indios Xíbaros e ser seguido e admirado polos nativos até á sua morte.
maximino fernandez sendín
Publicado en Uncategorized
nesta lúbrica alborada ateigada de avelairas…
Neste cuarto alado por soños
sen presenza de careixas
síntome iluminado
e, moi ledo, xa todo me namora:
Mundo e Luz (non esa cinza)
E tamén – agasallado por ti
e por estas tellas (cadernos ruborizados
imbricando sabeduría cuxas letras
unha neve de antano xa borrou) –
as follas máis novas dos amieiros,
seivas ocultas,
veigas onde brillan viñas,
o vento e as carqueixas,
mil camiños andados, outros mil que non pisei,
catro cores quentes para catro aves,
todas as barallas por cadubar,
chanzos de luz,
arume orballado,
lerias e trebellos coruscantes,
mil libros nacidos da pedra e do aire,
mil alboradas, mil tardes, mil noites
abertas entre a memoria e o olvido.
FRANCISCO CANDEIRA
Publicado en Uncategorized
.
Um xovem campesino galego da província de Ourense (Amiudal-Avión) nunha das zonas mais agrestes, montanhosas e pobres, por aquel enton, da Galiza profunda, que emigrou a fins do século XIX ó Brasil e posteriormente trasladou-se a Iquitos (Perú) nos principios do passado século, dando início a unha das mais incríveis aventuras que o home branco puido contar, entre os indómitos e temíveis indios Xíbaros, do Alto Maranhon, sobre os que reinou até á sua morte. Um vecinho de Avión, Emílio Rosendo que ainda vive, tendo noventa e cinco anos de idade, e era amigo dunha das pessoas que embarcara com Alfonso Graña. Como muitos outros desta terra, Alfonso Graña, emigrou para o Brasil recalando em Manaos. Trás um tempo nesta cidade, embarcou de novo, desta vez rumo a Iquitos (Perú) onde está documentado o seu paradeiro no ano 1910, sabemos que permaneceu por estes sitios durante dez anos. Depois da crísis do caucho (1922) A. Graña interna-se na selva xunto com um amigo e vecinho que com el tinha emigrado a essas latitudes, atopando-se com unha tribu de indios Xíbaros, os quais matan o seu acompanhante, mentras que a Alfonso Graña lhe respeitam a vida. Porque segundo parece a filha do rei dos Xíbaros, se encapricha por el. Quando morre o seu sogro, Alfonso Graña é o seu sucesor no trono. Reinando durante doze anos entre as tribus Xíbaras, Aquaruna e Huambisa, até que lhe sobreveio a morte por unha doença terminal, em 1934. E probavelmente tudo teria ficado no esquecimento se a casualidade e a fortuna non se tiveran dado a man com efeito de que em Iquitos rexentara unha concurrida libraría “Amigos del País”, outro célebre personaxem galego da Costeira (Ribadávia) cuxo nome era Cesáreo Mosquera, que procedia polo tanto, dunha zona próxima á da Graña na Galiza (18 Km). C. Mosquera convertiu a sua libraría num lugar de encontro da colonia espanhola e doutros países que trabalhavam na rexion peruana de Loreto. Mosquera ó ter conhecimento por um artigo de Victor de la Serna (1931) de que em Espanha o capitán Iglesias Brage preparava unha expedicion científica ó Amazonas, puxo-se em contacto com el e ofereceu o seu apoio e o do seu amigo, Alfonso Graña. “Depois de ler o que dí o amigo da Serna. Suponho que será unha broma, mas se por acaso non o é, aquí estamos Graña e eu. Pero em menuda se vai ustede meter (…). Escriba-me porque podemos ser-lhes de útilidade Graña e eu quando ustedes fagan a loucura de cair por aquí.”
MAXIMINO FERNANDEZ SENDÍN

Publicado en Uncategorized
.
. “Quédanme as herbas, os niños, estes cantos,
. e un cabalo con rodas en algures”
. Luís G. Tosar
Pois eu xa te amaba cando as palabras tiñan algo de pedra
no tempo en que o home coñecia a sua forza, mentres eles,
afoutos, construían gumes de pedra, afiados apeiros
pra esculpiren o mundo.
Foi entón cando subín ás montañas máis altas e propicias
e labrando nas canteiras máis íntimas dunha palabra ceibe
forxei co granito máis prateado e máis belo das sílabas
unha estatua viva de harmoniosa e insuperábel música
rodeada por apóutegas, xestas e flores amarelas.
Semeei en ti, miña amiga, un alento erótico purísimo,
xuntei a miña forza aos tenros gumes da voz primordial
e tamén aos croios que me cedían os camiños máis antigos,
xuntei o meu amor aos rochedos que acollen as enormes ondas
nas costas bravías da nosa patria bañada por dous mares.
E entón xa, ao ver tanta fermosura humana, baixei aos vales,
aos muiños, aos hórreos, as casas, aos alboios,
recollín nas veigas os froitos tintos e brancos das videiras
e soñei logo que a cqda verba era unha uva doce e vidrosa,
un fráxil froito dos outonos, cando vai ancha e alta a lúa.
Seica estabamos no Tempo do Vidro. Si, pero eu xa te amaba.
Eu xa te amaba, pois, no vidro da auga lustral do val frondoso,
olvidaba entón a zafra, o martelo,o punteiro, as tenaces…
eu xa sabía de ti cando as palabras tiñan algo de vidro:
no tempo en que o home coñecia a súa autente fraxilidade,
cando eles, decididos, deseñaban Santos, Virxes e Cristos
nos vitrais das igrexas, dos mosteiros, das portas, das capelas,
e todo pra aplacaren o medo do mundo, e por outras cousas máis.
Foi entón cando me bañei nos rios máis nidios e sonoros,
e labrando nos croios máis perfeitos da maxia e máis da arte
forxei coa auga máis leda e transparente da buliciosa voz
un corpo quentísimo de sublime música celestial
beirado por fiunchos, toxos, herba xunqueira e manzanilhas.
Semeei en ti, miña noiva, un sopro erótico humanísimo,
xuntei a miña alma e o meu corpo aos doces fíos do soño
e tamén aos tan xeados codornos que me daba o inverno,
xuntei a miña utopía ás nubes que voan nos altos ceos
da verde bóveda da nosa Terra azoutada por dous ventos.
E entón xa, ao ver tanta maravilla xuvenil, ascendín
ás arbores, ao vento, ás estrelas, á choiva, ao sol, ás nubes…
E entón quedoume pra sempre o amor á maxia das palabras.
francisco candeira
Publicado en Uncategorized
.
¿Nao sei, se te cante ou chore?
¿Nao sei, se te grite um dia?
Rasgo a alma, e digo em pranto!
!!Que eu por tua culpa, aínda podia morrer!!
De todas elas, sem sombra de dúvida a mais temíbel é a cozinha “Oriental”. Sobre tudo a comida ambulante, aquela que se vende desparramada por ruas ateigadas de viandantes, “Xentes que van e venhem, xentes que venhem e van, em van.” Um venenoso cerne, que encerra matéria de “Harakiri”, toda a profunda miséria espiritual do comêrcio, que poderia chegar até ó desmesurado liberal-canivalismo moderno. Perdon, amigos meus, mas os nossos filhos, que van deslocalizados por esse mundo fora, podem encontrar-se fácilmente com esta comida barata, que até lha levan á casa se fai falta. Pode ser unha verdadeira armadilha, esta comida, servida diante do televisor com filmes Norte-Americanos porriba. Garanto, que non pode haber corpo nem mente humana capaz de aguantar tamanho suplício. O nosso planeta, ficaria irremediávelmente na man das máquinas. A outra, que non lhe queda nada atrás, é a “American Way of Life” , funcional, moderna, super-dinâmica. Enormes postas grelladas, amburguesas, salchichas, pizas, mostazas e salsas de tomate, e “Gasus my Good”, etc, etc… Sim, mas “Científicamente Obessa”, “Multinacional”, “Multidireccional”, interplanetária, de granxas de pitos e grandes escolas de porcos, !!Mama mia!!, !!Mama mia!!, !!Porca Miséria!! E as “mentes planâlticas” coma sempre dirán, muita crítica, muita crítica, pero nunca apresentades unha alternativa irracional? !!Pois sí, desta vez, apressentarei a minha estrela, a “melhor cozinha do mundo”!! Madame Rosa. Alá em Uma D’Arriba, nos contrafortes das Barreiras, alí onde os ventos son tempestades, e as ventiscas xelan no crú inverno. Na casa do Xaneiro, mora unha “Senhora Cozinheira”, formada nos fogons de “Terratenentes do Alentejo” e na imponente Suiza. É ela que prepara os banquetes de celebracion, dos grandes deuses paganos
que formam parte do panteon familiar do “Clan dos Airgeabais”
léria cultural
Publicado en Uncategorized
.
Soamente pido unha noite iluminada por un soleil noir,
un delirio sempre en fuga, unha voz que entoe pois poboados silencios
muller que non escribes para certo silencio,
que non es volúbel nas razóns profundas
e sais incólume de tantos perigos
e non fas caso de espúrios ideais
e es inmarcesíbel ante toda ilusión
e desprecias inocuas accións e pusilánimes ignorancias.
Para ti son todas as cousas ledas,
muller que convertes as páxinas en branco en berros nidios,
que cantas o mundo e traballas a palabra do soño
mentres segues a rota do vento cando vai pra ningures
mentres no fogar vello dos antergos aínda arden as cepas
con lume eterno e misterioso,
e sabes que nas veigas os homes
xa non danzan as danzas do noso,
e que xa non hai catro xogos
para cadansúa xeira,
e lembras que as lúas enxendran panteras tenras,
e que sofren os homes
moita inxustiza neste mundo noso.
Eu direi que, se non escribo, deambulo
pola cidade amando, en silencio, as persoas
que, depar de min,
pensan cousas belas:
con beleza:
Sen Tempo.
francisco candeira
Publicado en Uncategorized
.
Alfonso Graña, o galego que reinou entre as tribus Xíbaras do Alto Maranhon. Dominaba, o único ser branco habitante da selva, nunha zona comprendida entre os rios Nieva, Santiago e Alto Pastaza; unha extension como a Andalucia, Extremadura e Castela a Nova, xuntas. Povoada pelos indios mais indómitos do Continente, os temíveis Xíbaros, disecadores de cabezas, magos e xigantescos guerreiros, Pese a que em vida, contara com um cronista de primeira ordem como Victor de la Serna, que na palestra pública se encargou de proxectar resenhas literária e descriptivamente admiráveis… “como um emigrante procedente de unha brumosa aldeia agrícola e pastoril das montanhas da Galiza, sem apenas conhecimentos, sem saber leer e escribir, chegou a ensenhorear-se de um territorio equivalente a meia Espanha, convertindo-se na primeira referência da autoridade entre as tribus Xíbaras, até ó ponto de merecer o título que lhe conferiu Victor de la Serna de “Alfonso I da Amazônia, rei dos Xíbaros?”… Que dúvida cabe, que de levar-se a cabo a expedicion que foi tumbada pela Guerra Civil espanhola, a figura e o reconhecimento de Alfonso Graña houvera proxectado toda a sua grandeza… Tamém contribuiu á liquefaccion histórica de Graña a sua morte prematura… pois non deixou unha mínima infraestructura orgánica capaz de dar continuidade á sua obra. Unha simbiose entre o mundo dos Xíbaros e o mundo “civilizado”, mantendo o respeito polos usos, costumes e cultura nativos, aportando aqueles aspectos prácticos da “civilizacion” que melhor contribuiram ó desenvolvimento das tribus autóctonas… os Xíbaros, tan impermeáveis á penetracion occidental, foram ensenhoreados por um emigrante inculto e analfabeto, que por outra parte non era senon emisário de sí mesmo. Non estaba respaldado por ningúm poder, nim político nim corporativo, non contava com um equipo humano, nem sequera com unha força física que o fixera temível. Unicamente contava com o seu instinto e a sua astúcia, uma personalidade que era poderosa e peculiar. Mesurado, parco em palabras mas definitivas e resolutórias, bom administrador dos seus silêncios, habilidoso para encontrar a melhor solucion ante situacions extremas. Os tan temidos Xíbaros o veneravam e até as autoridades peruanas e equatorianas, e as corporacions internacionais, tinham que contar com a autoridade de Alfonso Graña para poder desenvolver-se dentro desse território.
ángel maldonado vita
.
Publicado en Uncategorized
.
José Maria Bouzó Argibay, agora que está “Jubilado”, e podia disfrutar descansando prazenteiramente dos abatares da vida. É “presunto implicado”, num “Proxecto de Dessarollo Local”, para a sua aldeia de Guillade. A el que gosta de decir que é um aldeano incrustado a duras penas na cidade, sempre tivo em mente a preocupacion pela sua tribu , lugar onde nasceu e passou os anos mais felizes da sua vida. Voltou com um proxecto cooperativo, para tentar melhorar o seu país pequeno, que se atopa num calamitoso estado de desorganizacion. Filho e herdeiro de famílias emigrantes em Lisboa por três xeracions consecutivas, foi capaz de levantar em Vigo um pequeno império escolar. Nasceu em 1933, na sua casa do Cabo de Reimonde, porque ainda que os seus pais estavam em Lisboa, queriam que os seus filhos nasceram na sua terra, para o qual sua nái retornou temporalmente para o parto en Guillade. A emigracion a Portugal vêm do tempo do seu bisavô, que deixou para o seu avô duas “carboarias”, e umas tabernas, onde se comprava o carbon para cozinhar e ó mesmo tempo se levava o vinho prás comidas, aproveitando que arrimados ó monstrador tamém se tomavam uns “copos” a modo de aperitivo. O velho corazon da antiga Lisboa, antes cheia de “carboarias”, foi evolucionando para as “casas de pasto”, “petiscos”, “comes e bebes”, e “restaurantes”, acabando por desenvocar na cuidada hostelaria actual. Viviam no Largo Silva Albuquerque, ó lado da Praça da Figueira, e do Rossio, recordando ainda de neno ás sete da manhan o movimento dos carros e aquel grito cada dia de um vendedor: “Quem quer figos, quem quer almoçar?” Mas na realidade onde passou a maior parte da sua infância foi em Guillade, com os seus avós, nunha

escola de catorze nenos, de várias idades. Durante a Guerra Civil certas casas forom muito sacrificadas porque tiveron que contribuir ó sosten do exército, primeiro com o ouro que tinham, e depois com os bois… mas ficaron com as suas veigas e o seu ânimo de subsistir. A sua avó contava com um nutrido “Corpo de Bens”, que ainda que de pequenas parcelas, axudava muito á economia de autoconsumo, fortalecida pelas axudas que vinham de Lisboa. “O meu avô, chegou a levar para Lisboa uns trinta galegos, para trabalharem com el, porque confiava mais neles para o trabalho duro, xá que estavan acostumados ás rudas xornadas das labores agrárias. Eu estava muito bem, quando iva a Lisboa, ainda que gostava muito mais de viver em Guillade, mas chegou um momento em que dixeron que tinha que estudar, habia que decidir-se Lisboa ou Vigo, e se fora em Espanha deberia ir interno a um colégio de Vigo.” “O maior de todos os traumas, estava por vir, porque da vida livre dos nossos campos, passei a água com patacas, ou patacas com água… e um bolo de pan para as três comidas. Claro, que eran tempos de postguerra, cheguei ó coléxio em 1943 e em Vigo comia-se mal; na aldeia tinhamos, quem mais, quem menos algúm porco, algunha vaca, coelhos, galinhas… O que nos chegava ó coléxio das casas, era a nossa esperanza. Non vou decir o nome do coléxio, mas passei alí dez anos muito disgustado e sain com a conviccion de que nunca permitiria que ningúm dos meus filhos se fora interno a um centro educativo. Soportei unha discíplina férrea, á base de golpes e patadas no cú, que era o que se entendia por educacion nesse momento.” “De aviador, nada”. “Feita a “Reválida” acabei a escola, e sentin como se saíra de unha cárcel. Quedei em Vigo, a viver no bairro de Casablanca, por onde está agora o “Corte Inglés”. Na verdade queria ser aviador, mas isso implícava trasladarme a Madrid, e o meu pái dixo que de ningúm modo, que acabara o “Bachillerato” e despois se veria, isso de ir a Madrid. Na casa queriam que fixera “Comercio”, porque deberia facerme cargo das cousas da avó, usufructuária de todos os negócios que deixara o avô: um comercio de calzados e fazendas, e um “almacén de vinhos” que exportava para a América. Tudo em Lisboa. Sendo eu, o único neto varón…” “Recordo os “bailes” de xuventude naquel Vigo pueblerino, “Las Cabañas”, “Jardin Park”, “El Suévia”, as verbenas, “O Grímpola”, a terraza do último piso do Hotel Moderno com bailes os sábados, onde vinham as “chicas bien” e até alguma vez o rei Juan Carlos, que estudava em Marín e tinha como amigo na escola a Pérez Moreiras, companheiro meu tamém dessa vida. Estava o “Club Náutico”, o Casino, “O Club de Campo, “O Aero Club”, etc… Nalgunhas destas sociedades classistas dependia para entrar de que aparecera ou non unha bola negra que che vetara a entrada”. “Foi em 1957 quando a minha avó me mandou a Lisboa para atender aqueles negócios que, ainda que estaban alí o meu pái e o meu tio, os tinham na man de apoderados e eles vivíam regaládamente das suas rendas. Ir alá com a autoridade delegada da minha avó, com a ordem de que debian dividir e resolver, non era nada fácil, sendo eles os meus maiores. ¿Quem és tu para pedirnos contas?, me decian. Conseguim meter ainda um contable que foi pondo os negócios em ordem, e convencim a avó que vendera os seus numerosos pinheiros em Pontareas, para que sacara um dinheiro para ela e repartira com os filhos… A min non me deixou nada, mas sim muito carinho e, sobre tudo, rezou muito por min. Tanto ela como a minha tía-avó. Em 1958 a avó convenceu o meu pái a comprar um edifício na rua Lóriga, de cuxa compra me encarguei eu mesmo.” “Trabalhei primeiro nos Correos em 1957 ganhando 1600 pesetas, mas isso gastava-o eu quase na pension, assim que colhin representacions de máquinas de pesar, bolsos, zapatos, hebillas, cordas, etc…” “Como eu queria ganhar mais dinheiro, alá por 1959 entrei a trabalhar na Academia Octavio, que se tinha separado do Colégio Muro, e alí comecei a dar classes de cálculo. Ou sexa que facia o meu horário em Correos e no tempo libre tinha as minhas representacions, e ainda dava classes. Passei da pendonaria xuvenil, ao trabalho sem límites”. “Nascim na aldeia, e á aldeia voltei. Vivim todo o inmenso câmbio na Espanha desde a Guerra Civil, a solidariedade que havia com a xente daquel rural e, quando me “Jubilei” em vez de descansar, ideei um proxecto para o meu povo de Guillade. Intento, contando com a xente d’alí, mudar a fisionomia dos montes e da natureza circundante, este ano plantamos mais de mil árbores, nogais, cereixos, castanhos e avelhanos. Procuramos unha cooperativa com o sessenta por cento do povoado, com objecto de limpar os montes e eliminar o eucalipto, rarear as plantacions de pinheiros, etc, etc… Em definitiva, organizar e conservar os manantiais de água, para futuras plantacions de frutais, cultivos agrícolas e abastecimento das vivendas. Desexando que tudo vaia no sentido do “Bem Comum” de todas as nossas xentes.”

.
a irmandade circular
Publicado en Uncategorized
.
Entra despacio e en silencio. Non perturbemos a cor das sombras
nin a música dos escasos volumes.
Xa sabes: levamos connosco o que non comprendemos.
E agora entra nesta estancia hai tantos anos cerrada
aos menceres, desprovista de calor humana e pes descalzos,
non de vívidos recordos. Imos arexar o caruncho, a poeira,
as negras moedas de cobre, os anos que pasaron.
Imos oír a voz límpida da Terra, imos amar a palabra
até que sangre purísimo silencio.
Os anos que leva cerrada aquela fiestra, precisamente aquela:
(mira como a hedra se encarama, como a acosa a figueira).
Aínda se presinte un rostro belo e pensativo apoiado no peitoril,
un rostro ás veces excesivo, fumando lentamente, uns labios
que emitían historias mentres chovía a noite moura
dos longos invernos.
Soaran nesta casa escuras guitarras de lonxanos portos,
contos de abismos e ausencias, inolvidábeis palabras de amor…
Ás veces penso que esta casa estivo solitaria no medio do bosque,
que durante séculos recibiu aos camiñantes, xente
perdida que vagaba, estranxeiros, estraviados…
Hoxe que esta casa está a carón doutras eu podería
escribir unha traxicomedia, algo que fora producto
da social humanidade…
pero eu amo demasiado este silencio.
Falar desta casa é falar tamén dunha cousa
que escribín precisamente aquí.
(De pouco serve a Historia se chove arreo e tanto, ¿non si?)
Qué ledas ou tristes cartas gardarán as chineiras, qué rostros,
qué retratos atentos ou descoidados.
Mira, vouche contar un segredo. Onte entrei aquí manseliño
e puxénme a escribir. Non é nada importante, pero foi escrito
nesta casa amarelada polo tempo. E amarelado
se tornará neste cuarto este manuscrito que non xurdirá
en libro. Quedará aquí nesta casa xunto ao forno de arxila,
xunto á zafra enferruxada, os martelos, as tenaces…
Vouche ler o texto a condición de que quede entre nós
a historia. É breve e conta esta cousa:
Chámanme Xacinto. Teño nome de flor pero son, parece, unha ra (“xa son metamorfose, xa son caos”). E digo “chámanme” e non “chámome” porque en verdade son os outros os que me nomean, os que chaman por min, os que saben cómo me chamo. É verdade que ás veces non digo, por exemplo: “agora vou ducharme“, senón que me digo a min mesmo “Xacinto, agora vai ducharte!”. Pero cando falo así é de broma e tamén porque lle oio aos outros chamárenme Xacinto. Ademáis non sei cantos anos teño. É unha vergoña non o saber, pero é verdade. As outras ras soen vivir meses, creo. Eu xa teño anos, e moitos anos, Isto non quere dicir que non me vaia un día. Quere dicir soamente que son unha excepzón en lonxevidade. !E se vos digo de onde veño non mo credes! A dicir verdade mentinvos. Se fixera ben as contas sabería a miña idade, mais ou menos. Pero, claro, xa teño tantos anos de vida que me despreocupei de toda esa historia de contar o tempo. E xa non penso niso ¿Para qué? “A vida é demasiado corta por muito que dure”. Onte o señor Edmundo Raiz recordoume a miña orixe cando colleu a Biblia e comezou a ler aquilo que se conta baixo o título de “Segunda Praga – As ras.” (Éxodo, Ex.7). Díxome que eu ainda era unha sobrevivinte daquela catástrofe. Que eu era das que me quedara no río. Eu, cando el rematou a miña historia, conteille un segredo, conteille que nese río había un pozo moi curioso, segundo me contara a ra máis vella do lugar. A certa altura do leito, subindo cara á nacente, xurdía no momento máis inesperado un precipicio non moi ancho, máis ben estreito, dunha fondura considerábel, poi non se acadaba a ver o fondo, un buraco inmenso con paredes rodeadas de espellos xusto até ao mesmo fondo onde xa só hai limo cenagoso e espíritos de ras finadas. Cada ra que caía nel non volvía (anque segundo conta a lenda algunha volveu… para contalo). As ras agora xa toman coidado pois hai unha pequena pista que lles indica o lugar: hai uns centímetros de capa especular antes de chegar á boca do pozo mesmo. Cair por el é algo incontábel. Antes de tocar fondo pasa polos espellos toda a túa vida na auga e na terra. Pasa todo en tan pouco tempo que parece que non da tempo a vela. Pero en realidade da tempo a ver a túa vida toda. As ras máis noviñas están avisadas de tal perigo, pero elas non teñen medo…
Estas liñas escribín nesta antiga estancia
visitada polo tempo e as lembranzas máis antergas,
tempo e lembranzas quizais relucentes de lareiras, quizais, meu amigo.
francisco candeira
Publicado en Uncategorized
.
Nao há dúvida de que a nossa cultura tem uma grande dívida para com Sigmund Freud. O nosso autor, formado em medicina numa das cidades mais formais e puritanas da Europa da viragem de século, Viena, teve a inteligência, a força e a coragem de enfrentar a verdadeira natureza humana. Combateu fortemente aquele retrato ideal, ilusório, do ser humano, segundo o qual o homem era pouco menos que uma espécie de ser angelical, puro no fundo, e capaz de se construir livre e racionalmente. De uma penada, o pai da psicanálise questionou o mito sacrossanto que o Occidente se esforçara por construir relativamente á natureza humana. Como tivemos ocasiao de comprovar ao longo deste livro, segundo Freud, a razao consciente é apenas uma das instâncias que forma a psique humana, e nem sequer é a mais importante ou significativa. Sao, sim. o obscuro inconsciente e as suas forças motoras que regem a vida humana. Freud também teve o mérito de assinalar e analisar pacientemente outra realidade humana que a cultura e a grande tradiçao filosófica do Occidente se esforçavam por dissimular: a sexualidade. E as suas conclusoes acabaram por ser igualmente demolidoras: o carácter do homem adulto é, de forma muito significativa, fruto de uma luta constante, travada desde a tenra infância, entre pulsoes puramente sexuais. Paralelamente, o ímpeto desta força sexual é capaz de determinar, mais do que certamente se está disposto a reconhecer, o dia a dia das pessoas. Quanta coragem e amor á verdade eram necessários para sustentar estas teses no contexto da Viena finissécular! As ideias de Freud revolucionaram sem dúvida a concepçao do homem. Tanto assim é que nao seria exagerado afirmar que Freud marcou um antes e um depois, um ponto de inflexao, na concepçao antropológica occidental. Mas isso nao foi tudo. Estas teses sobre o homem acabaram por desembocar numa crua concepçao da vida em sociedade. Se bem que tradicionalmente se tenha considerado o ser humano como um animal político que, de maneira natural e grata, accedia á vida social, Freud evidenciou, mais uma vez, a impostura desta idílica visao. A vida em sociedade implica sempre um exercício de violência contra o indivíduo, contra os seus desejos e pulsoes mais básicas, e, por isso, a infelicidade e a frustraçao estao tao presentes nas nossas sociedades avançadas e hipertecnológicas. A repressao das pulsoes eróticas e de tânatos do indivíduo, do seu núcleo constitutivo mais originário, é uma das consequências inevitáveis da vida em sociedade.
marc pepiol martí
Publicado en Uncategorized
.
camiña sobre os eidos do val do río,
lanzal, levemente solitaria.
Tal vez recorde un froito dolorido,
tocado de podredume, buscando,
vertixinoso, o chan seguro, desapercibido
e inclinado: recorda fortemente
como roda o froito cara ao fondo.
E ela sabe dunha arela
apreixada en tempadas de silencio
e semellante a man baleira e pobre
podrecendo en agardas anguriantes.
É verde a súa mirada mais é néboa
camiñando sobre os eidos do val do río.
Penso que neste intre está lonxe, ancorada
nun peirao onde soan canzóns fondas
e guitarras semi-escuras como noites de inverno,
soñando.
Cando a soidade chame por min, moura,
cantareira como unha ave da alborada,
recordarei, iluminado,
o seu ollar de néboa morna.
FRANCISCO CANDEIRA
Publicado en Uncategorized
.
Decididamente a arte é uma das manifestaçoes culturais mais significativas e louváveis da humanidade. Tanto é assim que, segundo a maioria dos historiadores, críticos e estectas, a arte constitui uma das expressoes mais elevadas da natureza eminentemente espiritual do homem. Nesta perspectiva, a dedicaçao á arte, á qual se consagrariam as mais conceituadas personalidades da humanidade, seria fruto de uma escolha livre; também seria igualmente livre e dignificante a contemplaçao estéctica que depois a sociedade faria de todas estas criaçoes. Ocasionalmente, Freud deleitava-se com muitas das grandes expressoes, artísticas de todos os tempos – aparentemente, porém, a música nao estava entre as suas preferidas, salvo, claro está, as óperas de Mozart -, mas no seu afan de compreender a verdadeira essência da arte, as suas motivaçoes e o papel exacto que tinha dentro da sociedade, levaram-no a desconfiar desse tradicionalmente tao idealizado retrato das artes. Segundo Freud, a chave terá de ser de novo procurada na natureza pulsional do ser humano e na resposta que essas pulsoes recebem do meio familiar e cultural mais imediato. A questao da arte já aparecia tangencialmente em alguns dos grandes textos de Freud, sem ir mais longe. “O Mal-Estar na Civilizaçao”, obra que citámos frequentemente ao longo do presente capítulo. Porém, Freud dedicou dois trabalhos de extensao considerável a dois grandes artistas plásticos do Renascimento italiano: Leonardo da Vinci – “Leonardo da Vinci e uma Lembrança da sua Infância”, (1910) – e Miguel Ângelo (Michelangelo Buonarroti) – “O Moisés de Miguel Ầngelo”, (1914); bem como a um célebre literato russo do século XIX, Fiódor Dostoiévski – “Dostoiévski e o Parricídio”, (1927). Nestes casos, o nosso autor colocava as técnicas psicanalíticas ao serviço da história e da crítica de arte. Indubitávelmente, para Freud, o “quid” da arte encontra-se na noçao de “sublimaçao”. Como bem sabemos, segundo o pai da psicanálise, as pulsoes de carácter sexual atravessam cada uma das fibras sensíveis do ser humano. Tanto é assim que o homem dificilmente consegue esquivar-se a esta realidade e á sua força tenaz.
marc pepiol martí
Publicado en Uncategorized

.
coñece a variedade dos polígonos.
Porque sobrepasa o seu límite
maia o Alén e incrementa a luz dos ollos.
E a metamorfose acontece: é un paso silencioso.
francisco candeira
Publicado en Uncategorized