
Durante esta primeira missón, o nosso xovem protagonista observa, pessoalmente, como som –e como se negoceiam– os interesses entre Estados. Reflexo disso é o capítulo III de “O Príncipe” em que aborda cinco erros cometidos polo rei francês na sua campanha italiana, dos quais conclui que existe “unha regra xeral que nunca ou muito raramente falha; quem axuda outro a fortalecer-se, fá-lo em seu próprio desproveito”. Ou, dito por outras palabras (traduzindo): aumentar o poder dos seus inimigos equivale a cavar a sua própria sepultura. Como sucederá repetidas vezes durante a sua carreira como diplomata, também nesta primeira missón Machiavelli desespera com a indecisón do próprio governo. Na realidade, a política da república florentina caracterizou-se por “temporeggiare”, isto é, dilatar no tempo as decisóns, à espera de circunstâncias mais favorábeis, na esperança de que a situaçón se resolva por si e de forma própria. Mas Machiavelli discorda de que esta sexa a melhor alternativa. Como xá teve ocasión de observar no caso da expulsón dos Medici, non se ganha tempo permanecendo inactivo, nem mantendo-se neutro. Deixar que sexa a sorte a resolver os problemas do Estado é, na sua opinión, unha estratéxia destinada ao fracaso. Mais, demonstra fraxilidade e cobardia. Polo contrário, o intrépido secretário recomenda a antecipaçón às circunstâncias (atacar primeiro); é preciso adaptarmo-nos à conxuntura e sermos flexíbeis nos tempos de mudança, procurando a todo o momento que os acontecimentos non acabem por nos atropelar. Na alta política é preciso tomar decisóns rápidas e, unha vez tomadas, há que ser firmes na aplicaçón. Machiavelli parece sussurrar-nos ao ouvido: se és unha pessoa indecisa, ou teis medo de te enganar, é melhor dedicar-te a outro ofício; podes ter a certeza de que os teus rivais som homes de acçón, que te ván obrigar a reaxir aos seus movimentos. De facto, a neutralidade é unha ilusón. Mesmo quando nos mantemos imóveis para evitar tomar posiçón face a dous grupos em conflicto, estamos na realidade a optar pola pior das alternativas possíbeis: o vencedor non nos vai apoiar e o vencido, vai-nos recriminar e guardar rencor.
IGNACIO ITURRALDE BLANCO