Foi o primeiro que eu vin na minha vida infantil, e o único que ainda pervivia como restos dum mundo arcaico que fora organizado con vistas no bem comun. Sempre me pasmou a perfeicion do seu funcionamento exemplar, incluso o comportamento harmonioso dos animais resultava surpreendente.
Saía como unha enxorrada ó raiar da aurora, e atravessava toda a aldeia subindo polas Barreiras caminho do monte alto. Os animais ian-se incorporando na manada, casa por casa desde os seus cortelhos particulares, aumentando desta maneira unha torrente indómita de marabunda. Passavan todo o dia no baldio, e somente ó solpor da tardinha retornavan ós seus lares. O chegar á altura dos eidos, eles mesmos se separavan do rebanho comun para entrar saltitando polas cortes adentro, onde recibian o suplemento alimenticio que os esperava nas manxedouras.
Cada dia os vecinhos se remudavan por casas na laboura comun, aforrando deste xeito muitas horas de trabalho quotidiano, necesario era tamen para manter a Irmandade Comunal que esta riqueza de leite, carne, couros, lan e crias para vender, beneficiara a todos por igual.
Mais tarde, como consequencia das levadas premeditadas de xente para trabalhar nas cidades, o rebanho acabou caindo nas mans dos velhos e pequenos da aldeia, que nesse dia faltaban á escola para participar na tarea comun dos seus. Todo o dia libres no monte ermo, brincando entre duros toxos, forxavan o seu caracter de independencia espartana, facian casas com pedras para resguardarse dos ventos frios, comian as “putigas” dos carrascos e chupavan o leite fresco dos tetos das cabras.
Co passo dos tempos, toda esta fortuna foi borrada da memoria das nossas xentes, para poder satisfacer outros intereses bem mais ladroeiros e deshumanizadores.
Eira Comunal.